Wydaje się, że każda zbrodnia zaczyna się na długo przed pierwszym aktem zła. Często rodzi się w milczeniu, w lęku przed opinią sąsiada, w pamięci, której nie da się zagłuszyć, a także w emocjonalnych sekretach, które zakopano zbyt płytko… W swoim najnowszym cyklu powieściowym z Niną Bacelą Przemysław Piotrowski rezygnuje z bezpiecznych schematów klasycznego kryminału, by zadać pytanie o pierwotne źródło zła – takie, które nie potrzebuje nadprzyrodzonych mocy, bo przecież najgorsze potwory zawsze noszą ludzką twarz. Przez lata autor przyzwyczaił czytelników do literatury bezkompromisowej, opartej na wiarygodnym realizmie postaci, surowej brutalności i metodycznej pracy śledczych. Zarówno kultowa seria z komisarzem Igorem Brudnym, jak i osadzona w dusznej rzeczywistości trylogia z Lutą Karabiną udowodniły, że Piotrowski doskonale czuje rytm sensacyjnej intrygi. Gdy jednak powołał do życia dziennikarkę śledczą Ninę Bacelę, stało się jasne, że wchodzi na zupełnie nowe terytorium. Zamiast policyjnej intrygi otrzymaliśmy niepokojącą hybrydę thrillera psychologicznego i folk-horroru, w której równie ważna, jak odpowiedź na pytanie „kto zabił?”, staje się refleksja nad tym, dlaczego zło potrafi przetrwać i przenosić się przez pokolenia.
Książki Przemysława Piotrowskiego, w tym również najnowszy thriller „Ślepą, czarną nocą”, ukazują się za sprawą Wydawnictwa Czarna Owca.
Sam Piotrowski wielokrotnie podkreślał w rozmowach z czytelnikami i mediami, że jego reporterska przeszłość nauczyła go jednego: najbardziej przerażające historie nie rodzą się w wyobraźni pisarza, lecz w prawdziwym życiu – za zamkniętymi drzwiami zwykłych domów. Jak sam przyznawał, zło nie przychodzi z zewnątrz w czarnej pelerynie, lecz dojrzewa w ciszy, karmione naszą obojętnością, wstydem i cichym przyzwoleniem. W cyklu z Niną Bacelą ten pierwiastek zyskuje niemal namacalny, fizyczny wymiar. Autor buduje go na wspólnocie milczenia zamkniętych społeczności, gdzie lojalność wobec grupy i strach przed ostracyzmem ważą więcej niż ludzkie życie, na nierozliczonej traumie, która nie chce zniknąć mimo upływu lat, oraz na specyficznym duchu miejsca. Bieszczadzka głusza czy zapomniany cmentarz nie pełnią tu funkcji zwykłej scenografii – chłoną ludzkie winy i stają się niemymi świadkami oraz wspólnikami zbrodni.
Punkt wyjścia całej opowieści, zawarty w pierwszym tomie zatytułowanym „W ciemnym, głodnym lesie”, ma wymiar głęboko osobisty. Nina Bacela nie jest typowym, cynicznym śledczym z odznaką, lecz kobietą napędzaną prywatną raną – niewyjaśnionym przed laty zaginięciem siostry w Bieszczadach. Trop prowadzi ją do niewielkiej wsi o wymownej nazwie Czyściec, gdzie kolejne zniknięcie młodej kobiety na nowo otwiera stare rany. Piotrowski mistrzowsko operuje tu poczuciem klaustrofobicznej izolacji, zamieniając tytułowy las w żywy, żarłoczny organizm, w którym cywilizacyjne bezpieczniki przestają działać. Mieszkańcy Czyśćca zamiast pomocy oferują ostrzeżenia, pilnie strzegąc lokalnej tajemnicy, a autor subtelnie podpowiada, że prawdziwa groza nie kryje się w ciemności między drzewami, lecz w oczach ludzi, którzy przez lata nauczyli się odwracać wzrok. Sam pisarz zaznaczał przy premierze książki, że zależało mu przede wszystkim na oddaniu dusznej, gęstej atmosfery, w której czytelnik czuje ciężar powietrza jeszcze zanim padnie pierwszy strzał czy odkryty zostanie pierwszy ślad.
Jeśli jednak otwarcie cyklu było niepokojącym studium izolacji, to druga odsłona – „Ślepą, czarną nocą” – bezceremonialnie podnosi stawkę i rozszerza perspektywę zła. Tym razem akcja przenosi się na drugi koniec Polski, do Chojnic, ale bieszczadzki koszmar nie daje o sobie zapomnieć. Punkt zapalny powieści należy do najbardziej klaustrofobicznych i przerażających motywów w polskiej literaturze gatunkowej: na starym, zaniedbanym cmentarzu policja odkrywa płytko zakopaną trumnę, a w niej ciało mężczyzny, który został pochowany żywcem. Śledztwo prowadzone przez aspirant Wiktorię Sarnecką szybko łączy tę makabryczną zbrodnię z falą zaginięć innych mężczyzn, a wszystkie tropy nieuchronnie cofają się do dramatycznych wydarzeń sprzed kilku miesięcy w Bieszczadach. Piotrowski dokonuje tu niezwykle ciekawego zabiegu dramaturgicznego, zderzając ze sobą dwa różne temperamenty i dwie wrażliwości dochodzenia do prawdy. Policyjna metodyczność, twarde stąpanie po ziemi i instytucjonalna determinacja Sarneckiej spotykają się z dziennikarską intuicją, emocjonalnym zaangażowaniem i osobistą znajomością mroku, jaki wnosi do tej relacji Nina Bacela. Ten duet nadaje powieści znakomitą dynamikę, ale przede wszystkim pozwala spojrzeć na zbrodnię jednocześnie jako na łamigłówkę do rozwiązania oraz jako na ludzką tragedię, której echa nie milkną po zamknięciu akt sprawy. Sam motyw żywego pochówku nabiera w tej opowieści wymiaru głęboko symbolicznego – staje się metaforą prawdy, którą ktoś próbował na siłę wcisnąć pod ziemię, zapominając, że ziemia prędzej czy później zawsze upomina się o swoje.
Przemysław Piotrowski niejednokrotnie powtarzał, że pisarz nie może stać w miejscu i powielać własnych schematów, ponieważ najszybciej nudzi się wtedy sam twórca, a zaraz po nim czytelnik. Cykl z Niną Bacelą jest najlepszym dowodem na tę twórczą odwagę i potrzebę ciągłego przekraczania własnych granic. Autor świadomie odchodzi tu od czystej, brutalnej sensacji na rzecz psychologicznego ciężaru i atmosfery niepokoju, która zostaje pod powiekami na długo po odłożeniu książki. „Ślepą, czarną nocą” ostatecznie potwierdza, że zwrot w stronę mroczniejszej, bardziej nastrojowej prozy nie był jednorazowym eksperymentem, lecz dojrzałym rozdziałem w karierze jednego z najpopularniejszych polskich pisarzy. Bo w obu tych powieściach chodzi ostatecznie o coś znacznie ważniejszego niż sama kryminalna zagadka – o próbę zrozumienia, jak cienka granica dzieli zwykłego człowieka od sprawcy oraz ile kosztuje odwaga, by w ślepą, czarną noc zapalić światło i spojrzeć prawdzie prosto w oczy.
